„Мрачното време на транзицијата“ – 1991 – година на сувереноста

АКЦИЈА
loading...

Во ко­ле­ктив­на­та ме­мо­ри­ја на ма­ке­дон­ски­от на­род 1991 го­ди­на ќе оста­не за­па­ме­те­на ка­ко го­ди­ни на ма­ке­дон­ски­от ро­ман­ти­зам. Го­ди­на во ко­ја се вле­зе со пр­ви­от по­ве­ќе­пар­ти­ски со­став на пар­ла­мен­тот, кој ја до­не­се Дек­ла­ра­ци­ја­та за ма­ке­дон­ска су­ве­ре­ност, го­ди­на на ре­фе­рен­ду­мот за не­за­вис­ност, фо­то­гра­фии на кои се по­тсе­ту­ва­ме се­ко­ја го­ди­на во пре­срет на го­ле­ми­от др­жа­вен праз­ник, 8 Сеп­тем­ври. Но тоа е и го­ди­на во ко­ја се ра­ѓа­ше ат­мо­сфе­ра­та на еко­ном­ски­от при­ти­сок, по­ли­тич­ка­та ка­ри­е­ра на лич­но­сти што и де­нес се во цен­та­рот на акту­ел­но­сти­те.

Во по­че­то­кот на 1991 Ма­ке­до­ни­ја вле­зе со пр­ви­от по­ве­ќе­пар­ти­ски пар­ла­мен­та­рен со­став. Во тоа вре­ме во Со­ци­ја­ли­стич­ка Ре­пуб­ли­ка Ма­ке­до­ни­ја над пре­тсе­да­те­лот на пар­ла­мен­тот сѐ уште стои сли­ка­та на веч­ни­от ли­дер на СФРЈ – Јо­сип Броз – Ти­то. Ма­ке­дон­ски прет­став­ни­ци учес­тву­ва­ат во до­го­во­ри­те на со­јуз­но ни­во за ид­ни­на­та на фе­де­ра­ци­ја­та, заг­ла­ве­на во еко­ном­ски ко­лапс и дви­же­ња за са­мо­стој­ност ме­ѓу Сло­вен­ци­те и Хр­ва­ти­те. Гли­го­ров, кој е до­го­во­рен за пре­тсе­да­тел на др­жа­ва­та, за­ед­но со бо­сан­ски­от ли­дер Изет­бе­го­виќ до­го­ва­ра пла­тфор­ма за оп­ста­нок на Ју­гос­ла­ви­ја. Во Ма­ке­до­ни­ја, пак, уште во ја­ну­а­ри, се су­ди­ра­ат глав­ни­те стре­ме­жи ме­ѓу две­те го­ле­ми по­ли­тич­ки оп­ции.

Пом­но­гу­број­ни­те пра­те­ни­ци на ВМРО-ДПМНЕ уште на кон­сти­ту­тив­на­та сед­ни­ца при­ти­ска­ат за дек­ла­ра­ци­ја за су­ве­ре­ност на Ма­ке­до­ни­ја. Нас­лед­ни­ци­те на Со­ју­зот на ко­му­ни­сти­те сме­та­ат де­ка глав­на точ­ка и це­лос­но­то вни­ма­ние на оваа сед­ни­ца тре­ба да е пла­тфор­ма­та за ју-са­ми­тот. Дек­ла­ра­ци­ја­та за су­ве­ре­ност на Со­ци­ја­ли­стич­ка Ре­пуб­ли­ка Ма­ке­до­ни­ја Со­бра­ни­е­то ја усво­ју­ва не­кол­ку де­на по­доц­на, на 25 ја­ну­а­ри. Два де­на по дек­ла­ра­ци­ја­та, Ки­ро Гли­го­ров е из­бран за ма­ке­дон­ски пре­тсе­да­тел. Љуп­чо Ге­ор­ги­ев­ски по два де­на е из­бран за пот­пре­тсе­да­тел на Со­ци­ја­ли­стич­ка Ре­пуб­ли­ка Ма­ке­до­ни­ја.

Во таа 1991 го­ди­на­та се вле­зе со еко­ном­ска со­стој­ба во ко­ја се­кој тре­ти вра­бо­тен е без пла­та, а се­ко­ја пет­та фир­ма не мо­же да им исп­ла­ти лич­ни до­хо­ди на сво­и­те вра­бо­те­ни. По­ве­ќе од 170.000 вра­бо­те­ни во Ма­ке­до­ни­ја не зе­ле пла­та за еден, два или за по­ве­ќе ме­се­ци. „Тие што до­бро ра­бо­тат или ба­рем има­ат средс­тва за пла­ти во мо­мен­тот во Ре­пуб­ли­ка­та се ви­стин­ски иск­лу­чок“, на­ве­ду­ва „Но­ва Ма­ке­до­ни­ја“. На фе­де­рал­но ни­во, ка­ко за­стра­шу­вач­ка се опи­шу­ва пре­вра­бо­те­но­ста во фе­де­ра­ци­ја­та. До­де­ка во 1990 го­ди­на ка­ко ви­шок се прог­ла­се­ни 200.000 ра­бот­ни­ци, за 1991 го­ди­на се сме­та де­ка нив­ни­от број ќе би­де 350.000. То­гаш и се отво­ра пра­ша­ње­то: „без еви­ден­ци­ја врз ко­ја ос­но­ва, со ка­ква ква­ли­фи­ка­ци­ја и ста­рос­на стру­кту­ра се оста­ну­ва без ра­бо­та и што ста­ну­ва со тие лу­ѓе?“

Стап­ка­та на по­раст на до­маш­ни­от бру­то-про­из­вод е во дла­бок ми­нус од 6,2 про­цен­ти, а под ну­ла­та ќе оста­не уште не­кол­ку го­ди­ни. То­гаш­на­та вој­на на за­пад­ни­те си­ли за да го ос­ло­бо­дат Ку­вајт од ирач­ка оку­па­ци­ја го чи­не­ше ма­ке­дон­ско­то сто­панс­тво 371 ми­ли­он до­ла­ри. Ште­ти до­жи­ве­а­ја „Емо“, „Фа­ком“, „Искра“, кои на тој па­зар на­ста­пу­ваа во тес­на вр­ска со гра­деж­на­та опе­ра­ти­ва. МЗТ, ФАС „11 Октом­ври“, Мер­мер­ни­от ком­би­нат При­леп, по­тоа дрв­на­та ин­ду­стри­ја стра­ву­ваа од не­нап­ла­те­на сто­ков­на раз­ме­на. Ду­ри шест тек­стил­ни прет­при­ја­ти­ја со око­лу 8.500 ра­бот­ни­ци за­ми­наа во сте­чај со не­нап­ла­те­ни сме­тки од Бли­ски­от Исток. Но ду­ри 60 про­цен­ти од дол­го­ви­те се од ор­га­ни­за­ции од Ср­би­ја.

До кра­јот на го­ди­на­та пред окруж­ни­от сто­пан­ски суд има 800 ба­ра­ња за сте­чај. Ра­бот­ни­ци­те штрај­ку­ва­ат. Во штип­ска „Бар­га­ла“ штрај­ку­ва­ат по­ра­ди тоа што три ме­се­ци не­ма­ат пла­та, ки­чев­ски­те за­на­ет­чии про­те­сти­ра­ат пред за­тво­ра­ње, а глад му се за­ка­ну­ва и на до­би­то­кот. Ду­ри и фор­ми­ра­ње­то на пр­ва­та, екс­перт­ска вла­да ги де­ли нас­лов­ни­те стра­ни­ци со ве­сти за бран штрај­ко­ви нас­ло­ве­ни „Зад се­ко­ја пор­та има не­за­до­волс­тво“. Ан­ке­та спро­ве­де­на од не­дел­ни­кот „Пулс“ го но­си ста­вот на Ма­ке­дон­ци­те: „Не­ма кур­тул од си­ро­ма­шти­ја­та!“. Во неа „про­сеч­ни­от“ ис­пи­та­ник сме­та де­ка еко­ном­ска­та кри­за го до­пре­ла дно­то, де­ка жи­вее про­сеч­но или под тоа, не­ма ни­ка­кви до­пол­ни­тел­ни при­хо­ди и не знае што ќе пра­ви ако оста­не без пла­та. Во ид­ни­на сме­та де­ка ќе му би­де по­ло­шо.

Де­вал­ва­ци­ја­та на то­гаш­ни­от ди­нар го по­ска­пи бен­зи­нот. Со де­виз­ни­те за­ште­ди над 1.000 гер­ман­ски мар­ки гра­ѓа­ни­те мо­жеа да рас­по­ла­га­ат са­мо ако ги пре­тво­рат во ди­на­ри или тре­ба нај­мал­ку еден ме­сец прет­ход­но да се нај­а­ви де­ка ќе се по­диг­нат од сме­тка.

Во екот на ле­то­то, пред пра­те­ни­ци­те до­а­ѓа, па се пов­ле­ку­ва за­ко­нот со кој се вос­по­ста­ву­ва­ат но­ви сопс­тве­нич­ки стру­кту­ри, а јав­но­ста ука­жу­ва на отво­ра­ње мож­ност за гра­беж на оп­штес­тве­ни­от имот. Ми­ни­стерс­тво­то за здрав­ство, пак, мно­гу на­де­жи по­ла­га во прет­стој­ни­от за­кон за здрав­стве­на за­шти­та. „Кол­ку по­бр­зо се до­не­се, тол­ку по­бр­зо ќе се раз­ре­шат нап­ла­сте­ни­те проб­ле­ми“, пи­шу­ва­ат вес­ни­ци­те.

Всуш­ност, со до­не­су­ва­ње­то на тој за­кон поч­ну­ва­ат кри­ми­нал­ни на­ба­вки во Фон­дот за здрав­ство, кои и со ин­тер­вен­ции во за­ко­нот тра­ат со го­ди­ни. Ко­ми­си­ја­та за јав­ни на­ба­вки, ко­ја по­доц­на го истра­жу­ва­ше пер­и­о­дот до 1998 го­ди­на, дој­де до су­ма од 200 ми­ли­о­ни гер­ман­ски мар­ки, од­нос­но се­гаш­ни 100 ми­ли­о­ни евра. Се на­ба­ву­ва­ле ме­ди­цин­ски ма­те­ри­ја­ли, енорм­но ска­пи апа­ра­ти, би­ле гра­де­ни об­је­кти без до­ку­мен­та­ци­ја, се вр­ше­ло опре­му­ва­ње, кли­ма­ти­за­ци­ја, се тро­ше­ле па­ри без рас­пи­шу­ва­ње тен­де­ри, или ка­де што има­ло, учес­тву­ва­ла са­мо по ед­на фир­ма, се на­ба­ву­ва­ло без зна­е­ње и одо­бре­ние на над­зор­ни­те и управ­ни­те од­бо­ри – од Кли­нич­ки­от цен­тар во Скоп­је до нај­ма­ли­те ме­ди­цин­ски уста­но­ви низ Ма­ке­до­ни­ја, се во­дел биз­нис со ле­ко­ви со по­ми­нат рок.

Пре­дре­фе­рен­дум­ски­от август до­пол­ни­тел­но ја пот­тик­ну­ва еко­ном­ска­та кри­за. Снаб­ду­ва­ње­то со на­фте­ни де­ри­ва­ти е ми­ни­мал­но. До­де­ка во Скоп­је има бе­скрај­ни ре­ди­ци за го­ри­во пред бен­зин­ски­те пум­пи, кон сре­ди­на­та на ме­се­цот „Мак­пе­трол“ пра­ви рас­пре­дел­ба на днев­ни­от до­тур, со по­го­ле­мо вни­ма­ние на ту­ри­стич­ки­те ме­ста и авто­па­тот. Во ме­ѓу­вре­ме, пот­пи­шан е до­го­вор за га­си­фи­ка­ци­ја на Ма­ке­до­ни­ја ме­ѓу ди­ре­кто­ри­те на „Мак­пе­трол“ и на со­вет­ски­от „Со­јуз­га­секс­порт“. Пр­ви­те ко­ли­чес­тва гас се оче­ку­ва­ат кон по­че­то­кот на 1994 го­ди­на.

Се нај­а­ву­ва­ат и дру­ги ин­ве­сти­ции, кои ни­ко­гаш не се ос­тва­ри­ја. Та­ка, Вев­ча­ни тре­ба­ше да до­бие фа­бри­ка за во­да и за со­ко­ви. На 25 март, пак, од Охрид се об­ја­ви вест „’Мек­до­налдс‘ отво­ра ре­сто­ран во Охрид“. Прет­став­ни­кот ве­тил до три ми­ли­о­ни до­ла­ри ин­ве­сти­ци­ја и вра­бо­ту­ва­ње за 150 мла­ди ли­ца. Ро­кот за отво­ра­ње е 10 ме­се­ци од до­го­во­рот.

Но­ви­нарс­тво­то во „тес­но­то гр­ло“ на плу­ра­лиз­мот
– Жи­ве­е­ме во вре­ме ко­га по­се­ду­ва­ње­то ин­фор­ма­ци­ја прет­ста­ву­ва власт… Из­бор­ни­те ре­зул­та­ти не ѝ доз­во­ли­ја на ни­ед­на пар­ти­ја да има тол­ка­ва моќ за да ги ди­кти­ра пра­ви­ла­та на игра и да ос­тва­ри мо­но­пол над средс­тва­та за ин­фор­ми­ра­ње. Од­не­су­ва­ње­то на го­лем дел од пар­ти­и­те не да­ва га­ран­ци­ја де­ка не би ја зло­у­по­тре­би­ле да­де­на­та шан­са. Во се­кој слу­чај, ако ги оце­ну­ва­ме де­мо­крат­ски­те про­це­си во Ма­ке­до­ни­ја, нај­го­лем че­кор, мо­же­би, е на­пра­вен ток­му во сфе­ра­та на ин­фор­ми­ра­ње­то – оце­ну­ва во ед­но ин­терв­ју Бран­ко Цр­вен­ков­ски, оче­ку­вај­ќи ка­ко единс­твен кан­ди­дат да ја за­зе­ме СКМ- ПДП по пов­ле­ку­ва­ње­то на Пе­тар Го­шев од тоа ме­сто.

За со­стој­ба­та со ме­ди­у­ми­те во тој пер­и­од све­до­чат и вес­ни­ци­те. Ло­кал­ни­те ме­ди­у­ми се оста­ве­ни на це­ди­ло, без па­ри ре­чи­си це­ла го­ди­на, до­де­ка, пак, во ко­лум­на Ѕвез­дан Ге­ор­ги­ев­ски ве­ли де­ка но­ви­на­ри­те си обез­бе­ди­ле ме­сто на „дно­то на та­бе­ла­та“.

„Тоа нај­до­бро го по­ка­жаа Де­но­ви­те на ма­ке­дон­ско­то но­ви­нарс­тво и на ма­ке­дон­ски­те но­ви­на­ри. Бе­ше очиг­лед­но де­ка на се­кои сто учес­ни­ци на сред­ба­та има­ше по двај­ца но­ви­на­ри, што ќе ка­же де­ка на еден но­ви­нар има­ше по пе­де­сет по­ли­ти­ча­ри. Со дру­ги збо­ро­ви, ма­ке­дон­ско­то но­ви­нарс­тво ни­ко­гаш не би­ло тол­ку не­за­вис­но и су­ве­ре­но ка­ко де­нес“, пи­шу­ва ко­лум­ни­стот, па збо­ру­ва за со­стој­би­те во дру­ги­те ре­пуб­ли­ки ка­де што би­ле из­бр­ка­ни ди­ре­кто­ри, уред­ни­ци, но­ви­на­ри, де­ка во Хр­ват­ска и во Сло­ве­ни­ја глав­ни­от кри­те­ри­ум за ква­ли­тет на но­ви­на­ри­те е нив­на­та пар­ти­ска при­пад­ност или ми­на­ти­от ан­ти­ко­му­ни­стич­ки стаж. Во ко­лум­на­та на не­кол­ку де­на пред да се фор­ми­ра вла­да­та таа 1991 го­ди­на, пи­шу­ва: „Не, не­ма ме­сто за страв. Во Ма­ке­до­ни­ја не се слу­чу­ва тоа. Та­ка ба­рем ре­че Сто­јан Ан­дов на исти­те тие Де­но­ви на ма­ке­дон­ско­то но­ви­нарс­тво. Ние, име­но, сѐ уште не­ма­ме вла­да“.

На 20 март 1991 го­ди­на е из­бра­на ма­ке­дон­ска­та вла­да

Нова Македонија, на 13 фе­вру­а­ри1991 го­ди­на „не­о­фи­ци­јал­но“ се об­ја­ву­ва де­ка не­ма ре­ше­ние за ман­да­тор за но­ва­та вла­да, а де­ка кан­ди­да­ти­те на ВМРО-ДПМНЕ би­ле не­при­фат­ли­ви за Гли­го­ров. „Со­се­ма не­о­фи­ци­јал­но се доз­на­ва де­ка, на­вод­но, пре­тсе­да­те­лот на Ре­пуб­ли­ка­та, Ки­ро Гли­го­ров, ме­ѓу лич­но­сти­те што беа пред­ло­же­ни за пре­тсе­да­тел на вла­да­та не на­шол со­од­вет­на лич­ност. Во ар­гу­мен­ти­ра­но­то образ­ло­же­ние, ка­ко што доз­на­ва­ме, Гли­го­ров ги на­вел и при­чи­ни­те зо­што не се при­фа­те­ни пред­ло­зи­те на ВМРО-ДПМНЕ. Тоа е на­пра­ве­но врз ос­но­ва на раз­го­во­ри­те со кан­ди­да­ти­те и врз уви­дот во струч­на­та и це­ла­та актив­ност на по­ну­де­ни­те кан­ди­да­ти“. На 20 март Гли­го­ров му го до­де­лу­ва ман­да­тот на Ни­ко­ла Кљу­сев и со 83 пратенички гласови „за“ и 17 „против“ се избира за македонската вла­да. По­крај пре­тсе­да­те­лот има трој­ца пот­пре­тсе­да­те­ли, 15 ре­сор­ни ми­ни­стри и че­тво­ри­ца ми­ни­стри без ре­сор. Дек­ла­ра­ци­ја­та и пла­тфор­ма­та се те­мел врз кој ќе се гра­ди но­ва­та фи­ло­зо­фи­ја на прав­ни­от и на еко­ном­ски­от си­стем на Ма­ке­до­ни­ја. Вла­да­та ќе дејс­тву­ва нат­пар­ти­ски.

Приватизација „на тацна“

Првиот министер за правда на РМ, Ѓорѓи Наумов, во своето сеќавање за Република, посочи дека уште кога станувало збор за трансформација и приватизација на општествениот капитал, тогашниот министер за економија, Јане Миљоски, го повлекол законот со зборовите „ние ќе го решиме тоа на поелегантен начин“.

Во 1994 година кога СДСМ е на власт, се прават измени во кривичниот законик со кои одговорноста е избришана од управителите нсо тој капитал, односно од раководните лица и оние ки учествуваа во раскрчмувањето на фабриките кои прејдоа во приватни раце.

Законот потоа повторно е сменет, но штетата е направена, законот нема ретроактивно дејство.

Во 1994 година Миљовски го подготвува планот со кој се отуѓи капиталот од државата, се обезвреднија капиталните објекти за потоа по ниска цена да завршат во рацете повторно на луѓе блиски до власта. Односно, со приватизацијата обезвреднетите фирми им се нудеа на тацна на нивните директори, сите врзани со партијата на власт. Сите пак финансиски трансакции оделе преку сметките на една банка, чиј што директорисе луѓе од доверба на лидерот на СДСМ.

Генерациите се менуваат, генерациите само ги споменуваат како термини „транзицијата“, „ТАТ“, „криза со бензинот“, „Реј бан очила и коњи за МВР“, „празни аптеки и девастирани болници“, секојдневни шртајкови, улични менувачници, тепањето во Ѓорче Петров…

Генерациите и денеска се прашуваат за одговорноста при атентатот врз претседателот, загинувањето на првиот министер за внатрешни работи, убиства и самоубиства под чудни околности на сведоци на овие настани, генертациите се прашуваат за улогата на тогашната власт во шверцот со цигари, кафе, алкохол, отворањето на фри-шоповите, улогата и штедењето на министри во ТАТ, јавните набавки без тендери..

Генерациите и денеска се прашуваат какви ли ќе беа институциите во здравството доколку не се случеа криминални јавни набавки тешки стотина милиони евра, меѓу нив и заем од светската банка потрошен на климатизации и градење без дозволи и знаење на управните одбори? Што ли ќе значеше за Македонија вистински влез на странски капитал, на пример на германскиот автомобилски гигант Ауди, за што се вели дека бил одбиен за да се заштитат интересите на „влашкото лоби“ во власта? Колкави ќе беа штетите во економијата доколку во земјата влезеше странска компанија за доставување на нафтени деривати, на пример, колкав и дали ќе имаше ефект сопирањето на бензинот и нафтата од Грција? Но, и колку тоа ќе го спречеше шверцот со нафта кон со ембарго затворената Србија?

Колку семејства ќе преживеаа и ќе имаа сосема поинаков животен тек доколку не се случеа пирамидалните штедилници? Колкумина од 12-те илјади штедачи немаше да го раскрчмат имотот за полесна каматна заработувачка, и уште пострашно, колкумина од нив немаше подоцна да си го одземат жи2вотот рушењето на пирамидата ТАТ, Алфа-С, Лафци,„Џамаданче“, „Либерти“, „Македонија реклам“тешкистотици милиони германски марки?

Афера ТАТ

Само видни членови на СДСМ во последен момент успеваат да ги подигнат парите од штедилницата ТАТ. Меѓу нив се и Благоја Стефановски, Силјан МИцевски, министри од кабинетот на тогашниот премиер Бранко Црвенковски.

Како последица на рушењето на ТАТ, огромен број од 12-те илјади штедачи останаа без никаква надокнада. Всушност каматните стапки во ТАТ, како и во другите пирамидални штедилници, беа многу поголеми од оние во банките, но и многу поголеми од сите економски логики. Сепак, во услови на 36 постотна невработеност и никаква економска активност во државата, народот влегуваше во ризик, со позајмици, па дури и со продавање на целиот имот, сметајќи на брза заработувачка. Пропаста на ТАТ и пирамидалното штедење зави во црно многу семејства, а над 100 самоубиства се припишуваат како директна последица на ТАТ.

Во услови на банкарско работење, невозможно е функционирање на пирамидални штедилници без знаењње на функционери во власта, ки пак се и директни вложувачи. По пропаста на ТАТ, останува документирано дека „доказите се одземени од страна на претставници на МВР, активисти на СДСМ”, кои “селектирале и без записник одзеле дел од доказниот материјал”. Целиот случај го води Александар Прчевски во битолскиот суд, нетранспарентно, а јавен обвинител е Стеван Павлески.

Аферата која предизвика големи протести во сите градови на Македонија и пред Собранието на РМ, барајќи одговорност од власта заради вмешаност на министри, судската власт, обвинителството, банкарскиот систем.

Од Собранието каде опозицијата исто така се бараше одговорност од власта на бранко Црвенковски, остана само неговиот говор во кој што ја признава вмешаноста. Дека „не СДСМ, свети СДСМ да е вмешана, со „октоподот“ мора да се справиме“.

Сепак, во расчистувањето настрадаа само сопственичката на ТАТ и неколкумина околу неа, еден функционер од НБРМ, додека гувернерот беше разрешен од функција.

Република низ сведоштвата пренесени во фељтонот „Мрачното време на транзицијата“ ќе се обиде да одговори дали навременото расчистување на криминалот во власта ќе ја сменеше патеката на Република Македонија? Ќе имаше ли скок на светските економски ранг листи што ќе овозможеше влез на странски капитал? Ќе имаше ли невработеност од растечки 36 проценти? Ќе ја намалеше ли тоа 20 постотната сиромаштија?

Каква ќе беше сликата за македонското здравство денеска ако во 90-тите се спречеше излевањето во приватни џебови на над 100-те милиони евра слеани од здравството за надплатени здравствени апарати, добиени во зделки без тендери, без знаење на управните или надзорните органи? Колку сериозност на почетокот ќе оставеше државата ако се застанеше на патот на набавките на МВР под раководство на тогашниот министер Љубомир Фрчковски?


Милиони евра за очила и слики

За јавните набавки меѓу 1991 и 1998 создадена е анкетна комисија која утврди милионски суми за набавка во здравството и во МВР. Така во здравството се потрошени 100 милиони евра за набавка на апарати, опрема, климатизација, медицински материјали кои се платени неколкукратно поскапо од сумата на пазарот. Притоа аптеките „зјаат“ празни, а за најобични медицински зафати се бара од пациентите сами да набават од медицински ракавици и газа, преку шприцеви и игли, лекови до друг потребен материјал. Притоа дури и средства од светската банка се искористени за градење на бесправни објекти и без знаење на раководните одбори.

Во МВР пак се случуваат набавки во кои постојано се споменува едно име на компанија од која за милионски суми долари се набавени преку 300 автомобили и возила, илјадници резервни делови, потоа компјутерска опрема, но и уметнички слики и друга галантерија за канцелариите во министерството. За владеењето на Фрчковски со МВР, останува и набавките на парадни коњи- Липицанери, потоа очила за сонце Реј-Бан и други трошоци.

Сопственикот на компанијата, пак е пријател со тогашниот министер од училишните денови, а кај него работат и роднини на министерот.

Генерациите и од тогаш и сега се прашуваат колку ќе ја сменеше сликата за Македонија доколку сериозно се земеа предвид сведочењата на Петрит Аме, кој при полициска истрага го одврзува јазолот меѓу криминалот и власта, поврзаноста на одлевањето милионски суми во џебовите на луѓе во и околината на СДСМ, луѓе директно вклучени во власта. Колку навистина тежеле зделките лицата кои ги открива Аме како дел од тимот на тогашниот премиер Бранко Црвенковски за кршење на ембаргото кон СРЈ 1992, како Јован Андонов, Зоре Темелковски, Данчо Шутурков, Илија Иловски, Димитар Бузлевски, Љубомир Фрчкоски, Златко Соколиќ,, Ванчо Лазаров и други поранешни функционери на СДСМ, директори и бизнисмени што учествувале во организираниот криминал. Луѓе кои биле на министерски функции и кои управувале со најважните сектори во државата.

Фељтонот посветен на криминалот во Македонија во 90-тите, „Мрачното време на транзицијата“ ќе го опфати периодот од 1991 до 1998, период за кој е формирана и Анкетна комисија за истрага за јавните набавки. Фељтонот не случајно почнува во Септември, месец кој се поврзува со почетокот на падот на СДСМ и неговиот постојан лидер. Месец и датум, 15 септември, ден кој што жртвите на транзицијата го одбележуваат како ден на изгубените надежи, ден на илјадници стечајци, измамени штедачи, невработени, социјални случаи, земјоделци, пензионери, 150 затворени компании и над 200 илјади избркани од работа.

За да не се заборави. За да не се повтори.

loading...